İthalat ve ihracatta her ürünün bir kimliği vardır: GTİP kodu. Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu’nun kısaltması olan GTİP; ödenecek gümrük vergisini, ek mali yükümlülükleri, ithalat izinlerini ve istenecek belgeleri belirler. Bu yazıda Gümrük Tarife Cetveli’nin nasıl okunduğunu ve 12 haneli GTİP kodunun her bölümünün ne anlama geldiğini adım adım anlatıyoruz.

Gümrük Tarife Cetveli Nedir?
Türk Gümrük Tarife Cetveli, Türkiye’ye ithal edilen ve Türkiye’den ihraç edilen tüm eşyanın sınıflandırıldığı resmi listedir. Cetvel, Dünya Gümrük Örgütü’nün Armonize Sistem (HS) nomenklatürüne ve Avrupa Birliği’nin Kombine Nomenklatürü’ne (KN) dayanır, her yıl güncellenerek yayımlanır. Cetvelde eşyalar bölüm, fasıl ve pozisyonlar halinde gruplandırılır; her satır bir GTİP koduna ve bu koda bağlı vergi oranlarına karşılık gelir.
12 Haneli GTİP Kodunun Yapısı
GTİP kodu soldan sağa doğru okunur. Her yeni hane grubu, bir önceki tanımı daha da daraltır.
1. İlk 2 Hane: Fasıl
Eşyanın ait olduğu genel kategoriyi gösterir. Örneğin 61. fasıl örme giyim eşyasını kapsar.
2. İlk 4 Hane: Pozisyon
Fasıl içinde eşyanın tanımını ve türünü belirtir. Örneğin 6109 pozisyonu örme tişört ve fanilaları kapsar.
3. İlk 6 Hane: Alt Pozisyon (HS Kodu)
Dünya Gümrük Örgütü’nün belirlediği ve Armonize Sistem’i uygulayan tüm ülkelerde ortak olan koddur. Örneğin 6109.10 pamuktan örme tişörtleri ifade eder. Uluslararası ticarette karşı tarafla aynı dili konuşmanızı sağlayan seviye budur.
4. İlk 8 Hane: Kombine Nomenklatür (KN/CN)
Avrupa Birliği’nin kullandığı 8 haneli koddur. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği içinde olduğu için ilk 8 hane AB ile büyük ölçüde ortaktır.
5. 9. ve 10. Haneler: Milli Alt Açılım
Türkiye’ye özgü ayrımlardır. Vergi oranlarının, ek gümrük vergilerinin ve ithalat rejimine ilişkin düzenlemelerin farklılaştığı seviye genellikle burasıdır.
6. 11. ve 12. Haneler: İstatistik Pozisyonu
Dış ticaret istatistiklerinin daha ayrıntılı tutulması için kullanılan, Türkiye’ye özgü son iki hanedir. Gümrük beyannamesinde eşyanın 12 haneli tam kodu beyan edilir.
Gümrük Tarife Cetveli Okunurken Nelere Dikkat Edilmeli?
- Bölüm ve fasıl notlarını okuyun: Bir eşyanın hangi fasıla girdiğini çoğu zaman bu notlar belirler.
- Genel Yorum Kurallarını uygulayın: Sınıflandırma, Armonize Sistem’in genel yorum kurallarına göre sırasıyla yapılır.
- Eşyanın malzemesini, işlevini ve kullanım amacını bilin: Aynı görünen iki ürün, kumaşı veya kullanım alanı farklı olduğu için farklı GTİP’lere girebilir.
- Güncel cetveli kullanın: Cetvel her yıl güncellenir; geçmiş yıllara ait kodlar değişmiş veya kaldırılmış olabilir.
- Emin değilseniz Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) alın: Ticaret Bakanlığı’na başvurularak eşyanın tarife sınıflandırması resmi olarak tespit ettirilebilir.
Yanlış GTİP Kullanmanın Sonuçları
Hatalı tarife sınıflandırması; eksik ödenen verginin faiziyle birlikte tahsil edilmesine, para cezalarına, eşyanın gümrükte beklemesine ve fazla ödenen verginin geri alınması için ek işlemlere yol açabilir. Ayrıca yanlış kod nedeniyle ithalat izni, uygunluk belgesi veya gözetim gibi yükümlülükler gözden kaçabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
GTİP ile HS kodu aynı şey mi?
Hayır. HS kodu 6 hanelidir ve uluslararası ortaktır. GTİP ise bu 6 haneye AB ve Türkiye’ye özgü açılımların eklenmesiyle oluşan 12 haneli koddur.
GTİP kodunu nereden öğrenebilirim?
Güncel Türk Gümrük Tarife Cetveli ve Ticaret Bakanlığı’nın tarife sorgulama araçları üzerinden arama yapılabilir. Ancak doğru sınıflandırma için eşyanın teknik özelliklerinin değerlendirilmesi gerekir.
İhracatta da GTİP gerekir mi?
Evet. İhracat beyannamesinde de eşyanın GTİP’i beyan edilir. Teşvik, destek ve ihracat istatistikleri de bu koda göre takip edilir.
Doğru GTİP Tespiti İçin Alfa Grup Gümrük Müşavirliği
Ürünlerinizin doğru sınıflandırılması, gereksiz vergi ve cezalardan korunmanın ilk adımıdır. Alfa Grup Gümrük Müşavirliği olarak ithalat ve ihracat süreçlerinizde GTİP tespiti, gümrük vergisi hesaplaması ve mevzuat danışmanlığı konusunda yanınızdayız. Bilgi almak için bizimle iletişime geçin.